Ozdobny, zachwycający barwami swoich kwiatów cyklamen jest jedną z najchętniej uprawianych w domach roślin. Jak o niego odpowiednio zadbać i o czym pamiętać, by móc długo cieszyć się jego pięknym wyglądem? Podpowiadamy!

Cyklamen – opis rośliny

Cyklamen należy do roślin pierwiosnkowatych rzędu wrzosowców. Cały typ obejmuje dwadzieścia gatunków, które różnią się od siebie kolorami kwiatów, ulistnieniem i ogólnym zewnętrznym wyglądem. W naturze cyklamen pojawia się w największym zagęszczeniu we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego oraz w południowo-zachodniej Azji. Najchętniej porasta łąki alpejskie, kamieniste zarośla, szczeliny skalne, oraz stosunkowo widne lasy. W naszym kraju występuje w naturze tylko jeden z gatunków cyklamenu, nazywany z racji na odcień kwiatów – purpurowym.

Jak wygląda cyklamen?

  • Ma mięsiste liście w kształcie serca, zazwyczaj ciemne lub z jasnymi plamkami
  • Jego kwiaty są białe, różowe, czerwone lub purpurowe – zależnie od odmiany. Kwiat rozwija się pojedynczo na szczycie każdego pędu i kieruje się ku dołowi.
  • Owoce to torebki kuliste wypełnione wieloma lepkimi nasionami
  • Roślina ta wytwarza charakterystyczne bulwy, które mogą być niewidoczne, znajdując się pod powierzchnią ziemi, albo lekko nad nią wystawać. Im starsza roślina tym jej bulwa większa – u „seniora” może osiągnąć nawet do 30 cm średnicy!

Ciekawostka: bulwy niektórych odmian cyklamenu, jak np. bluszczolistny wykorzystuje się np. do wspomagania terapii leczenia łysienia.

Cyklamen – odmiany

Wśród dwudziestu spotykanych w przyrodzie gatunków cyklamenu, wyróżniamy następujące odmiany:

  • Boiss. & Heldr. – cyklamen cylicyjski
  • Mill. – cyklamen dyskowaty
  • Creticum (Dörfl.) Hildebr.
  • Cyklamen Kotschy
  • Cyklamen grecki
  • Cyklamen bluszczolistny
  • Grey-Wilson
  • Cyklamen libański
  • Cyklamen przedziwny
  • Drobnokwiatowy
  • Perski
  • Nibyhiszpański
  • Cyklamen purpurowy – z racji mrozoodporności świetnie nadający się do uprawy w Polsce
  • Cyklamen położony
  • Rohlfsianum Asch.
  • Thulin & Warfa
  • Africanum Boiss. & Reut.
  • Cyklamen alpinum Dammann ex Sprenger
  • Balearicum Willk.

W/w odmiany dzieląc się na maxi-silnie rosnące, wielokwiatowe, midi-rosnące, o średnim tempie wzrostu i mini – bardzo drobne i rosnące najwolniej.

Jak hodować cyklamen w domu?

Domowa uprawa cyklamenu rządzi się kilkoma ważnymi zasadami, których zachowanie pozwoli rozwijać się tej roślinie w najbardziej optymalny dla niej sposób. Jak hodować cyklamen w domu?

  • Stanowisko dla cyklamenu – jasne, ale nie wystawione na bezpośrednie działanie palących promieni słonecznych. Temperatura miejsca, w którym stawiamy doniczkę powinna znajdować się w przedziale 10-15 stopni Celsjusza. Nie za ciepło, ale też nie za zimno. W ogrodzie – najlepszym miejscem dla cyklamenu będzie to, które przez przynajmniej kilka godzin dziennie będzie miało dostęp do cienia. W bardzo słonecznym miejscu roślina nie przetrwa.
  • Podłoże do doniczki – klasyczna, uniwersalna ziemia do kwiatów doniczkowych, ale można ją wzbogacić perlitem. W naturze cyklamen zajmuje stanowiska skaliste, dlatego perlit przypomni mu te warunki sprawiając, że będzie rósł jeszcze lepiej. Przy uprawie ogrodowej do podłoża dobrze jest dodać materię organiczną np. zwierzęcy obornik.
  • Nawożenie – po dostrzeżeniu pierwszych kwiatowych pąków, najlepiej jesienią i zimą. Optymalne będą tu nawozy do roślin ozdobnych, najlepiej płynne.
  • Wystawianie na zewnątrz – w uprawie domowej dobrze jest pamiętać o tym, że wystawienie nocą doniczki na zewnętrzny parapet, może wybitnie wspomóc roślinę i ją odżywić. Będzie zdrowsza, skorzysta za spokojnego, nocnego chłodu, a jej wygląd szybko się poprawi.
  • Zraszanie i nabłyszczanie – zdecydowanie odradzane!
  • Podlewanie – z podstawki, z utrzymaniem stałej, lekkiej wilgotności gleby. Podlewając nie wolno zalewać wrażliwej bulwy cyklamenu, gdyż to może doprowadzić do gnicia całej rośliny. W okresie spoczynku podlewamy kwiat rzadziej niż zwykle.

Uwaga: poszczególne odmiany cyklamenu mogą mieć nieco inne wymagania uprawy, dlatego przed zakupem rośliny, upewnijmy się co do tego, jaki jej typ wybraliśmy.

Jak często podlewa się cyklamen?

Cyklamen jest kwiatem, który lubi podlewanie, ale nie znosi przelewania, dlatego jego podłoże powinno być stale wilgotne (nie mokre!). Najlepiej jest go podlewać od spodu, umieszczając doniczkę na podstawce, którą wcześniej wypełniliśmy wodą. Ta metoda sprawi, że roślina sama, zależnie od potrzeb będzie pobierała wodę z podstawki, dozując ją sobie tak, by nie było jej ani za sucho, ani zbyt mokro. Warto wiedzieć, że płatki cyklamenu nie przepadają za zraszaniem, dlatego podlewając roślinę z konewki, można im przez przypadek zaszkodzić.

Ważne: cyklameny uprawiane w ogrodach są podatne na gnicie korzeni, bulwy i choroby grzybiczne najczęściej związane ze zbyt dużą ilością wody. To właśnie dlatego często osłania się je foliowymi tunelami, by nie przemakały. Ogrodowe cyklameny mogą też łapać takie choroby jak plamistość liści, więdnięcie czy bakteryjna zgnilizna.

Cyklamen rozmnażanie z liścia

Wiele osób pyta, czy jest możliwe rozmnażanie cyklamenu z liścia. Tu, warto podkreślić, że najpopularniejszą i najskuteczniejszą opcją rozmnażania rośliny jest zrobienie tego:

  • Przez nasiona – namoczone nasiona (24 godziny w wodzie), wsadza się do gleby w okresie wiosennym, kiedy temperatura ziemi jest niska, ale nie zamarznięta. Sadzone z nasion urosną nie wcześniej niż kolejnej wiosny. Niektórzy sieją nasiona zimą, ale tylko do pojemników w warunkach domowych, wtedy jest szansa uzyskania wzrostu i kwitnięcia kwiatów w pierwszym nadchodzącym sezonie.
  • Przez podział bulwy – bulwę należy podzielić na osobne fragmenty, które zawierać będą tzw. oczko. Miejsca po przecięciu czy oderwaniu fragmentów zabezpiecza się drzewnym węglem i dopiero później sadzi, nie zapominając o przykryciu ich warstwą ochronnej ściółki.

Z kolei próba rozmnożenia poprzez ukorzenienie liścia czy fragmentu łodyżki jest praktycznie skazana na porażkę – wyjątkowo rzadko ogrodnikom udaje się taka sztuka. Prościej będzie kupić gotowe bulwy cyklamenu i wsadzić w ogrodzie czy doniczce, zgodnie z instrukcją – tu szansa wzrostu pięknej rośliny jest niemal stuprocentowa niż próby jej samodzielnego mnożenia.

Czy cyklamen jest jednoroczny?

Nie, cyklamen nie jest jednoroczny. W naturze cyklamen jest rośliną długowieczną, a możliwość corocznego odradzania się zawdzięcza swoim szczególnym odpornym bulwom. Niektóre z odmian są w stanie żyć w tym samym miejscu nawet do stu lat! Cyklamen perski – często wybierana odmiana do uprawy domowej może natomiast przetrwać kilka lat, ale tylko wtedy gdy ma dobre stanowisko, lekko wilgotne podłoże i sprzyjającą mu temperaturę pomieszczenie. Ten gatunek jest nieco bardziej wymagający, dlatego trzeba zwracać uwagę na to, jakie zapewnia mu się warunki.

Czy cyklamen zimuje?

Cyklamen nie lubi zimnej pogody, ale jest dość mrozoodporny, przynajmniej ten purpurowy, który rośnie w Polsce. Bez problemu przetrwa okres zimy o ile zapewnimy mu dobre warunki. Mało tego – również zimną może zakwitnąć, ale nie bez pomocy dbającego o niego człowieka. Hodowany w ogrodzie, wymaga natomiast zimowego wsparcia. Praktyczne metody jego ochrony to:

  • Podsypanie warstwą z kory
  • Otoczenie agrowłókniną
  • Otulenie warstewką iglastych gałązek i liści, podsypanie trocinami

W uprawie ogrodowej istotne jest też osłonięcie cyklamenu przed wiatrem – szczególnie zimą, gdy połączenie mrozu i silnych porywów wiatru mogłoby być dla rośliny zabójcze.