Słonecznik bulwiasty, inaczej topinambur, może być uprawiany jako roślina ozdobna (dość duże, żółte kwiaty pojawiające się jesienią), pastewna (biomasa zielona – naturalny nawóz) i uprawna (jadalne, smaczne i pożywne bulwy). Poznaj właściwości, zastosowanie oraz przepisy kulinarne z topinamburem w roli głównej.

Słonecznik bulwiasty — ogólna charakterystyka

Słonecznik bulwiasty, czyli Helianthus tuberosus, nazywany jest także topinamburem. Należy do rodziny Astrowatych (Asteraceae) i pochodzi z Ameryki Północnej. Jak sama nazwa wskazuje – słonecznik bulwiasty – wytwarza podziemne bulwy, które są jadalne i mają wiele właściwości odżywczych.

Może dorastać do wysokości od 1 do 2-3 m. Wytwarza silne łodygi pokryte białymi włoskami, które wytrzymują nawet silne powiewy wiatru. Liście są duże, jajowate lub lancetowate i także pokryte włoskami. Słonecznik bulwiasty kwitnie późnym latem i jesienią aż do pierwszych mrozów. Kwiaty są dość duże, żółte i charakterystyczne dla rodziny astrowatych. Składają się z zewnętrznych, płonnych kwiatów języczkowych oraz wewnętrznych, płodnych kwiatów rurkowych. Owocem topinamburu jest niełupka – sucha, niepękająca i jednonasienna, o długości około 5-7 mm. W naszym klimacie topinambur nie wytwarza nasion.

Słonecznik bulwiasty — właściwości i zastosowanie

Słonecznik bulwiasty posiada szereg cennych właściwości zdrowotnych, dlatego warto go włączyć do codziennej diety. Jest bogaty w witaminy A, B1, B2, B6, C, E (C i B1 dostarcza 2 razy więcej niż ziemniaki!). Zawiera wiele cennych składników mineralnych – cynk, fosfor, żelazo, potas oraz wapń, i jest bardzo dobrym źródłem cennej krzemionki. Zawiera także duże ilości inuliny, dlatego po topinambur powinni sięgać w szczególności cukrzycy. Ponadto inulina, w połączeniu z pektynami i błonnikiem, wiąże dużą ilość szkodliwych związków (metali ciężkich, cholesterolu, kwasów tłuszczowych) oraz pobudza kurczliwość ścian jelit. Spożywanie słonecznika bulwiastego pomaga dzięki temu oczyszczać organizm i zapobiega zaparciom.

Bulwy słonecznika, spożywane regularnie przez dłuższy czas, przynoszą poprawę wyników badań krwi, stabilizują ciśnienia krwi, wzmacniają układ odpornościowy i pomagają przywrócić prawidłową mikroflorę w przewodzie pokarmowym. Topinambur chroni również wątrobę i wspiera drogi moczowe w walce przeciw zakażeniom.

Słonecznik bulwiasty znalazł także zastosowanie jako roślina pastewna dla bydła, trzody i owiec. Wykorzystywane są zarówno bulwy, jak i zielona masa. Nadziemna część słonecznika bulwiastego może być podawana zwierzętom w formie zielonki lub kiszonki.

Słonecznik bulwiasty — przepisy z wykorzystaniem bulwy

Bulwy słonecznika są soczyste i posiadają słodki, orzechowy smak, przypominający karczochy i orzechy brazylijskie. Można je gotować, piec, blanszować, smażyć, marynować i kisić. Dobrze smakują także surowe, np. pokrojone w plastry. Można je dodawać do sałatek. We Francji i we Włoszech przygotowuje się z nich zupy oraz frytki i chipsy. Pamiętajmy jednak, że topinambur ma właściwości wiatropędne, dlatego do potraw warto dodać szczyptę kminku lub sody oczyszczonej.

Placki z topinamburu

Składniki: 2,5 szklanki startego na grubych oczkach topinamburu, 2 łyżki mąki, 1/3 szklanki mleka, 2 jajka, sól i pieprz do smaku, olej roślinny do smażenia.

Wszystkie składniki, oprócz oleju włóż do dużej miski i dokładnie wymieszaj. Konsystencja ciasta ma być podobna do placków ziemniaczanych. Następnie rozgrzej patelnię i wlej na nią olej. Ciasto wykładaj na patelnie np. dużą łyżką i smaż placki, na wzór ziemniaczanych. Po zdjęciu z patelni odsącz je z oleju na ręczniku papierowym.

Placki z topinamburu można podawać posypane startym serem żółtym.